Ανίχνευση Ναρκωτικών Ουσιών στα Αστικά Λύματα

Συμμετοχή του Διεθνούς Ερευνητικού Κέντρου Νερού-Νηρέας του Πανεπιστημίου Κύπρου στο Ευρωπαϊκό πρόγραμμα SCORE και η ανίχνευση ναρκωτικών ουσιών στα αστικά λύματα. 

Το Διεθνές Ερευνητικό Κέντρο Νερού-Νηρέας (IWRC-Nireas) του Πανεπιστημίου Κύπρου, υπό την διεύθυνση της Αναπληρώτριας Καθηγήτριας του Πανεπιστημίου Κύπρου  Δρ. Δέσπως Φάττα-Κάσινου, συμμετέχει από το 2013 στην Ευρωπαϊκή καμπάνια του Ευρωπαϊκού προγράμματος SCORE το οποίο βρίσκεται υπό την αιγίδα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας. Στα πλαίσια του προγράμματος  διεξάγεται έρευνα από πολλούς ευρωπαϊκούς ερευνητικούς φορείς για την παρακολούθηση ναρκωτικών ουσιών ή και μεταβολιτών τους στα αστικά λύματα.

Η συγκεκριμένη έρευνα διεξάγεται σε 18 Ευρωπαϊκές χώρες και συγκεκριμένα σε 50 πόλεις και έχει ως στόχο την ανίχνευση και ποσοτικοποίηση έξι ναρκωτικών ενώσεων ή μεταβολιτών τους και συγκεκριμένα της αμφεταμίνης, μεθαμφεταμίνης, MDMA (έκταση), κοκαϊνης και ενός μεταβολίτη της κοκαϊνης. Οι αναλύσεις πραγματοποιούνται στα υγρά αστικά λύματα στην είσοδο των σταθμών επεξεργασίας προτού αυτά υποστούν οποιαδήποτε επεξεργασία. Στη συνέχεια, από τις συγκεντρώσεις που προσδιορίζονται για κάθε ναρκωτική ουσία και με τη χρήση συγκεκριμένου αλγορίθμου ο οποίος αναπτύχθηκε για τους σκοπούς του Προγράμματος αυτού υπολογίζεται η ποσότητα της ναρκωτικής ουσίας που αντιστοιχεί σε κατανάλωση ανά 1000 κατοίκους για την περιοχή που εξυπηρετεί ο συγκεκριμένος σταθμός.

Στην Κύπρο λήφθηκαν δείγματα μέχρι τώρα μόνο από δύο σταθμούς επεξεργασίας αστικών λυμάτων: από τον σταθμό της Λεμεσού-Αμαθούντας και από τον σταθμό της περιοχής Ανθούπολης στη Λευκωσία. Επίσης η δειγματοληψία έγινε για περιορισμένο αριθμό ημερών και επομένως δεν μπορούν τα αποτελέσματα να δώσουν ολοκληρωμένη εικόνα όσον αφορά τη χρήση των ναρκωτικών ουσιών. Εφόσον μελλοντικά επεκταθεί το πρόγραμμα και καλύψει όχι μόνο όλες τις πόλεις της Κύπρου αλλά και διάφορες εποχές του χρόνου τότε θα ληφθεί πληρέστερη εικόνα όχι μόνο για τα είδη των ναρκωτικών που χρησιμοποιούνται αλλά και κατά προσέγγιση και τις ποσότητες. Αυτά τα στοιχεία μπορεί να αποτελέσουν χρήσιμο εργαλείο για τους επίσημους φορείς για την ανάπτυξη σχετικών πολιτικών και δράσεων για την αντιμετώπιση της χρήσης των ουσιών αυτών.

Τόσο στην περιοχή Λεμεσού όσο και στην περιοχή Λευκωσίας μετρήθηκαν συγκεντρώσεις  και για τις πέντε ναρκωτικές ενώσεις. Στην περιοχή Λευκωσίας, ενώ βρέθηκαν οι συγκεκριμένες ενώσεις, δεν παρατηρήθηκαν ιδιαίτερες αυξομειώσεις μεταξύ 2015 και  2016 σε αντίθεση με την περιοχή της Λεμεσού όπου παρατηρήθηκε αύξηση της κοκαΐνης και μείωση της συγκέντρωσης της μεθαμφεταμίνης.

Οι συγκεντρώσεις των συγκεκριμένων ναρκωτικών ενώσεων και στις συγκεκριμένες περιοχές που μελετήθηκαν είναι ιδιαίτερα χαμηλές σε σχέση με τις συγκεντρώσεις που προσδιορίζονται σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις με κάποιες όμως εξαιρέσεις, όπως για παράδειγμα την κοκαΐνη. Η συγκέντρωση της κοκαΐνης βρέθηκε να είναι 153 και 81,5 mg/1000άτομα/ημέρα στην περιοχή Λεμεσού και Λευκωσίας αντίστοιχα, και παρουσιάζεται να είναι μεγαλύτερη από τις αντίστοιχες συγκεντρώσεις που παρουσιάζονται σε άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις όπως την Αθήνα (30,4 mg/1000άτομα/ημέρα) και Ελσίνκι (16,4 mg/1000άτομα/ημέρα).

Παρόλα αυτά η συγκέντρωση της κοκαΐνης στην Κύπρο είναι πολύ χαμηλότερη σε σχέση με τις συγκεντρώσεις που προσδιορίστηκαν στην Βαρκελώνη (699.1 mg/1000άτομα/ημέρα) και στο Μιλάνο (306,6 mg/1000άτομα/ημέρα). Η συγκέντρωση της κοκαΐνης προσδιορίστηκε στα 153 mg/1000άτομα/ημέρα και 81,5 mg/1000άτομα/ημέρα στην περιοχή Λεμεσού και Λευκωσίας, αντίστοιχα. Σε αντίθεση οι άλλες ενώσεις, μεθαμφεταμίνη, αμφεταμίνη και η ουσία «έκσταση» παρουσιάζονται σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις σε σχέση με την κοκαϊνη. Στην περιοχή Λεμεσού, η αμφεταμίνη, η μεθαμφεταμίνη και η ουσία «έκσταση» βρέθηκαν σε συγκεντρώσεις  8,1, 14 και 3,4 mg/1000άτομα/ημέρα αντίστοιχα, ενώ στην περιοχή Λευκωσίας οι συγκεκριμένες σε συγκεντρώσεις 4, 10,9 και 1,5 mg/1000άτομα/ημέρα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι για σκοπούς σωστής σύγκρισης των αποτελεσμάτων οι δειγματοληψίες διεξάγονται σε καθορισμένο χρονικό διάστημα (εικοσιτετράωρα δείγματα επί μία εβδομάδα) μια φορά το χρόνο και ταυτόχρονα σε όλες τις χώρες που λαμβάνουν μέρος. Το πρωτόκολλο ανάλυσης που εφαρμόζεται από το Διεθνές Ερευνητικό Κέντρο Νερού-Νηρέας για την ανίχνευση, ταυτοποίηση και ποσοτικό προσδιορισμό των ναρκωτικών ουσιών επικυρώθηκε και με διεργαστηριακό έλεγχο. Επιπρόσθετα, πριν από την ανάλυση κάθε σειράς δειγμάτων αποστέλλονται από τη συντονιστική ομάδα του προγράμματος δείγματα ελέγχου τα οποία αναλύονται από όλα τα εργαστήρια και εάν τα αποτελέσματα γίνουν αποδεκτά τότε και μόνον τότε το εργαστήριο προβαίνει στην ανάλυση των πραγματικών δειγμάτων που έχει στην κατοχή του.