Η ΔΕΠΥ (διαταραχή ελλειμματικής προσοχής / υπερκινητικότητα) εντοπίζεται συνήθως στην παιδική ηλικία κατά την οποία τα άτομα αντιμετωπίζουν σοβαρές συμπεριφορικές και γνωστικές δυσκολίες σε σημαντικούς τομείς της ζωής τους. Πρόκειται για χρόνια διαταραχή, αφού το 30% έως και το 70% των παιδιών με ΔΕΠΥ συνεχίζουν να παρουσιάζουν δυσκολίες και ως ενήλικες.
Η αναλογία βάση στατιστικών μελετών, είναι ότι σε μία τάξη 30 παιδιών, τουλάχιστον 1 παιδί παρουσιάζει ΔΕΠΥ.
Πως αναγνωρίζουμε σημάδια στο παιδί;
Τα κύρια χαρακτηριστικά της ΔΕΠΥ είναι η απροσεξία, η υπερκινητικότητα και η παρορμητικότητα, που εξελίσσονται και αλλάζουν με την ωρίμανση του ατόμου.
Πιο αναλυτικά:
• δεν μπορεί να συγκεντρωθεί
• αποσπάται εύκολα από άσχετα ερεθίσματα
• δεν φαίνεται να ακούει
• δε δίνει σημασία στις λεπτομέρειες
• κάνει λάθη απροσεξίας
• δυσκολεύεται να ακολουθήσει οδηγίες
• αποφεύγει εργασίες που απαιτούν συστηματική πνευματική προσπάθεια
• ξεχνά τις σχολικές εργασίες
• χάνει πράγματα
• γενικά είναι ανοργάνωτος/η
• δυσκολεύεται να παραμείνει καθισμένος/η
• κουνάει χέρια, πόδια, ή στριφογυρίζει στη καρέκλα
• κοιτά συνέχεια γύρω του και πειράζει τους άλλους
• σηκώνεται όταν δεν επιτρέπεται
• τρέχει και σκαρφαλώνει υπερβολικά
• δεν σκέφτεται πριν αντιδράσει
• απαντάει πριν ολοκληρωθεί η ερώτηση
• μιλάει συνεχώς
• δυσκολεύεται να περιμένει τη σειρά του
• στα παιχνίδια δεν ακολουθεί κανόνες
• διακόπτει ή ενοχλεί τους άλλους
Η θεραπευτική αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ
Στις μέρες μας, σύμφωνα με τις επικρατέστερες απόψεις, η ΔΕΠ-Υ θεωρείται από τους περισσότερους ειδικούς ένα σύνδρομο οργανικής αιτιολογίας, τα συμπτώματα του οποίου εκδηλώνονται στο επίπεδο της συμπεριφοράς και χαρακτηρίζονται κυρίως από αδυναμία στον έλεγχο παρορμητικών αντιδράσεων.
Πρωταρχικός σκοπός της παρέμβασης είναι η παροχή καθοδήγησης και συμβουλευτικής προς τους γονείς. Λόγω της φύσης της ΔΕΠΥ είναι αναγκαία η ένταξη του παιδιού σε κάποιο θεραπευτικό πρόγραμμα, στο οποίο οι δυσκολίες τόσο του παιδιού όσο και των γονιών και των δασκάλων να αντιμετωπιστούν συνολικά. Ο βασικός σκοπός της παρέμβασης είναι η αλλαγή των αντιλήψεων προς το παιδί, την εκπαίδευση και εφαρμογή κατάλληλων τεχνικών τροποποίησης της συμπεριφοράς καθώς και η ψυχολογική υποστήριξη κατά την διάρκεια της προσπάθειας.
Θεραπευτικές μέθοδοι είναι:
- Φαρμακοθεραπεία. Τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ ενδέχεται να συνεργάζονται καλύτερα με γονείς και δασκάλους και να ακολουθούν αποτελεσματικότερα εντολές και κοινωνικούς κανόνες. Το 75% ανταποκρίνεται θετικά στην αγωγή διεγερτικών φαρμάκων που βοηθούν στην μείωση της διασπαστικής συμπεριφοράς, βελτίωση της προσοχής, και στον έλεγχο της παρορμητικότητας.
- Τροποποίηση συμπεριφοράς και εκπαίδευση των γονέων. Αυτή η μέθοδος είναι πολλές φορές η πρώτη επιλογή των ειδικών καθώς βασίζεται στην έννοια της διαφορικής ενίσχυσης αρνητικής για την εκδήλωση αρνητικής συμπεριφοράς και θετικής για την θετική συμπεριφορά.
- Γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία. Η θεραπεία αυτή αποτελεί μια από τις σημαντικότερες μεθόδους τροποποίησης της συμπεριφοράς η οποία περιλαμβάνει την κατανόηση των αντιλήψεων, των στάσεων και των πεποιθήσεων τόσο των ατόμων που δέχονται την θεραπεία όσο και των ατόμων του περιβάλλοντος.
Στην περίπτωση της ΔΕΠΥ αποφεύγουμε να χρησιμοποιούμε των όρο «Θεραπεία» δεδομένου ότι δεν μπορούμε να επιτύχουμε πλήρη αποκατάσταση αφού το οργανικό υπόστρωμα της διαταραχής συνεχίζει μέχρι και μετά την λήξη της παρέμβασης.
Mια από τις πιο σύγχρονες παρεμβάσεις είναι και η Εμβύθιση στην Εικονική Πραγματικότητα.
Η Εικονική Πραγματικότητα έρχεται ως σύμμαχος μιας πολύπλευρης παρέμβασης και παρέχει ολοκληρωμένο πρόγραμμα προσαρμοσμένο στις ανάγκες του κάθε ατόμου.
Ευάγγελος Ορφανίδης Κλινικός ψυχολόγος
Τηλ: 70001004
psychology@evangelosorfanidis.com
