Αντιδράσεις κατά των εμβολιασμών υπάρχουν από την εισαγωγή του εμβολιασμού κατά της ευλογιάς στις αρχές του 19ου αιώνα. Οι λόγοι για τους οποίους σταμάτησε τότε ο εμβολιασμός, ήταν η έλλειψη αποτελεσματικότητας του εμβολίου, οι ανεπιθύμητες ενέργειες που παρατηρήθηκαν και η άρνηση των αντιρισούντων του εμβολιασμού, για ένα εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού και λόγω θρησκευτικών κινήτρων. Ακόμα και σήμερα υπάρχει μια παγκόσμια ιδεολογική άρνηση στο προσκήνιο, καθώς κι η διατάραξη της εμπιστοσύνης σε αμφισβητήσιμες θεραπείες.
Οι ενάντιοι των εμβολιασμών, μπορούν να συγχύσουν τους γονείς που ανησυχούν για την υγεία των παιδιών τους. Διότι όταν μια νεαρή μητέρα ακούει από τη φίλη της ότι μια γνωστή της δεν εμβολιάζει τα παιδιά της, και αυτά δεν αρρωσταίνουν ποτέ, ή όταν ένας νεαρός πατέρας διαβάζει σε ένα φόρουμ στο Διαδίκτυο, ότι ο εμβολιασμός κατά της ιλαράς προκαλεί αυτισμό, αυτό το γεγονός είναι ικανό να αποτρέψει τους γονείς από το να εμβολιάσουν τα παιδιά τους. Επειδή είναι γνωστό ότι οι εκτός ιατρικής, αντλούν πληροφορίες για θέματα υγείας από τις κοινωνικές επαφές και τα μέσα ενημέρωσης, ενώ οι επιστήμονες, εμπιστεύονται τις επαγγελματικές τους γνώσεις και τις επιδημιολογικές μελέτες.
Παρακάτω είναι μερικά από τα πιο συχνά επιχειρήματα αποφυγής των εμβολιασμών.
- Τα μη εμβολιασμένα παιδιά δεν αρρωσταίνουν. Άρα ο εμβολιασμός δεν προσφέρει κάτι
Το ότι τα μη εμβολιασμένα παιδιά σπάνια αρρωσταίνουν ευτυχώς με επικίνδυνες ασθένειες όπως η διφθερίτιδα ή η πολιομυελίτιδα, είναι απλά επειδή τα παθογόνα έχουν υποχωρήσει λόγω των προγραμμάτων εμβολιασμού και των ψηλών ποσοστών εμβολιασμού.
Έτσι τα μη εμβολιασμένα άτομα ωφελούνται από τον εμβολιασμό των άλλων μελών της κοινωνίας. Επωφελούνται δηλαδή μονόπλευρα λόγω της συλλογικής προστασίας χωρίς καν να συμβάλουν σε αυτό. Από την άλλη , θέτουν σε κίνδυνο (συχνά υγιείς) σαν φορείς, άλλους ανθρώπους, οι οποίοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε ορισμένες ασθένειες – όπως οι έγκυες γυναίκες στην ερυθρά, ή οι ηλικιωμένοι στον κοκκύτη.
- Οι εμβολιασμοί βλάπτουν με τις ανεπιθύμητες ενέργειες τους τα παιδιά, περισσότερο από τις νόσους που προφυλάσσουν
Φυσικά, κανένα εμβόλιο δεν είναι 100 τοις εκατό αποτελεσματικό ή χωρίς παρενέργειες. Το όφελος όμως είναι επί του παρόντος πολλές φορές υψηλότερο από τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών. Αυτό μπορεί να επιβεβαιωθεί επιστημονικά. Με την όποια υποψία ανεπιθύμητης ενέργειας, αυτό δηλώνεται στον αρμόδιο φορέα, δημιουργώντας έτσι τεράστιες βάσεις δεδομένων, όπου τα εν λόγω περιστατικά τεκμηριώνονται. Δεν υπάρχει καμία άλλη ιατρική διαδικασία που να εξασφαλίζεται με τέτοιο τρόπο, διότι η ευθύνη, όταν διενεργούνται παρεμβάσεις σε (συνήθως) υγιή παιδιά είναι ιδιαίτερα μεγάλη.
Το διαθέσιμο από τον 19ο αιώνα εμβόλιο κατά της ευλογιάς, είχε παρενέργειες που μπορούσαν να προκαλέσουν μόνιμη βλάβη ή θάνατο. Τα τότε προγράμματα εμβολιασμού ήταν ακόμα περισσότερο από δικαιολογημένα, διότι μεταξύ 10 και 30 τοις εκατό των ασθενών με ευλογιά, πέθαιναν, και δεν υπήρχε διαθέσιμο ένα άλλο εμβόλιο. Οι παρενέργειες έπρεπε, επομένως, να γίνονται αποδεκτές – έτσι μπορούσαν να σωθούν συνολικά χιλιάδες ζωές. Ένα εμβόλιο με τέτοιες επιπλοκές, όπως ο παλιός εμβολιασμός κατά της ευλογιάς, θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι σήμερα δεν επιτρέπεται πλέον.
Οι περισσότερες αντιληπτές παρενέργειες των εμβολιασμών είναι φυσιολογικές αντιδράσεις στο εμβόλιο, άρα και σημάδι ενεργού ανοσοποιητικού συστήματος, όπως ερυθρότητα και οίδημα στο σημείο της ένεσης ή παροδικό πυρετό. Μετά από τον εμβολιασμό οι γονείς χωρίς να το επιδιώκουν πάντα, παρακολουθούν το παιδί τους πιο προσεκτικά και οτιδήποτε παρουσιάσει το συνδέουν με το εμβόλιο, και συχνά είναι κάτι που θα είχε συμβεί χωρίς την ιατρική αυτή διαδικασία. Για παράδειγμα: Εάν ένα παιδί φάει ένα μήλο τη μια μέρα και την επόμενη είναι κρυωμένο, αυτό πιθανότατα δεν θα προέρχεται από το μήλο. Ομοίως, ο βήχας την ημέρα μετά τον εμβολιασμό, πολύ πιθανόν να οφείλεται σε κρυολόγημα και όχι τόσο στο εμβόλιο.
- Οι εμβολιασμοί βλάπτουν το αναπτυσσόμενο ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού και οδηγούν σε ασθένειες όπως ο αυτισμός, αλλεργίες ή ακόμη και σύνδρομο αιφνίδιου βρεφικού θανάτου
Συχνά οι γονείς δεν είναι σίγουροι αν το ανοσοποιητικό σύστημα ενός βρέφους λίγων εβδομάδων υπερφορτώνεται από τα πολλά εμβόλια. Όμως το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα είναι σχεδιασμένο να αντιμετωπίζει από αμέσως μετά τη γέννηση, μια ποικιλία μικροοργανισμών. Επιπλέον, το εξαπλό εμβόλιο, ένα από τα πρώτα που γίνονται,περιέχει μόνο τμήματα των παθογόνων, που επιτρέπουν στο ανοσοποιητικό σύστημα να σχηματίζει με ένα ακίνδυνο τρόπο, αντισώματα για μια μελλοντική επίθεση των παθογόνων. Οι εμβολιασμοί είναι σαν μια άσκηση για την άμυνα. Το ανοσοποιητικό σύστημα λειτουργεί στα νεογέννητα ιδιαίτερα καλά, και οι εμβολιασμοί αυτή την περίοδο καλύπτουν τα βρέφη με ένα πολύ βιώσιμο τρόπο.
Ο εμβολιασμός κατά της ιλαράς, συνδέθηκε στο παρελθόν( Αγγλία το 1998) με αύξηση των περιστατικών αυτισμού. Οι υποψίες αυτές, έπρεπε φυσικά να διερευνηθούν. Πολυάριθμες μελέτες μεγάλης κλίμακας έχουν δείξει όμως, ότι πρέπει να αποκλεισθεί η όποια σύνδεση μεταξύ του εμβολιασμού αυτού και του αυτισμού, από επιστημονική άποψη. Έχει επίσης στο παρελθόν διατυπωθεί η υπόθεση ότι μετά από εμβολιασμούς παρουσιάζονταν συχνά περιστατικά του συνδρόμου Αιφνίδιου Θανάτου Βρεφών (SIDS), κάτι όμως που έχει πολλαπλώς διαψευσθεί.
Είναι γνωστό ότι από την εισαγωγή των εμβολιασμών τη δεκαετία του 1960, παρατηρήθηκε μια απότομη αύξηση των αλλεργιών. Σύμφωνα με τις τρέχουσες γνώσεις, όμως, αυτό δεν οφείλεται στους εμβολιασμούς αφού οι ασθένειες που προλαμβάνονται από τους εμβολιασμούς, προστατεύουν από τις αλλεργίες, αλλά από το γεγονός ότι το ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού μέσα από σημαντικά βελτιωμένες συνθήκες υγιεινής στις πλούσιες χώρες, έρχεται σε πολύ μικρότερη αντιπαράθεση με μικροοργανισμούς (η λεγόμενη υπόθεση υγιεινής ).
- Τα επιχειρήματα υπέρ του εμβολιασμού δεν είναι παρά μια προπαγάνδα υπέρ μιάς κερδοφόρας επιχείρησης
Ακόμη και σε χώρες όπου δεν υπάρχουν ιδιωτικές φαρμακευτικές εταιρείες υπήρχαν προγράμματα εμβολιασμού, όπως για παράδειγμα στις χώρες του πρώην Ανατολικού Μπλοκ. Εκεί, παρήγαγε το κράτος εμβόλια, για το καλό της δημόσιας υγείας. Έτσι τα ποσοστά εμβολιασμού ήταν πολύ υψηλότερα σε σχέση με τα ‘’καπιταλιστικά’’ κράτη, και αυτό και μόνοο ισχυρισμός, το ότι δηλαδή οι εμβολιασμοί εξυπηρετούν πρωτίστως τα συμφέροντα της αισχροκέρδειας, είναι αστήρικτος.
Τα σχήματα εμβολιασμού που εφαρμόζονται σε όλη την ευρωπαϊκή ένωση, βασίζονται σε επιστημονικά στοιχεία και είναι προσαρμοσμένα στην τρέχουσα κατάσταση της γνώσης σε ετήσια βάση. Οι κατευθυντήριες γραμμές βοηθούν επίσης τους γιατρούς και τους καθοδηγούν σε περίπτωση αμφιβολίας, για παράδειγμα τι να κάνουν σε περίπτωση μιας συγγενούς ανοσοανεπάρκειας ή σε καρκινοπαθείς η σε άλλες περιπτώσεις μιας ουδετεροπενίας και άλλων παρόμοιων καταστάσεων, για το ποιά εμβόλια μπορούν και πρέπει να χορηγηθούν.
Prof Dr med Νίκος Μακρίδης MD, PhD
Διδάκτωρ πανεπιστημίου Βιέννης-Αυστρίας
Ειδικός Παιδίατρος-Παιδοαιματολόγος-Παιδοογκολόγος
Κιν. 99445245
drmakrides@cablenet.com.cy
Medicross Medical Centre
Ιφιγενείας 20 / Μεσοπάτωμα
2007 Ακρόπολη-Λευκωσία
Τηλ 22270237
info@paedicareplus.com.cy
www.paedicareplus.com.cy