Τι είναι οι κολικοί των βρεφών

Τι είναι ένας κολικός;

Κολικός είναι ένας συλλογικός όρος για κάθε ανεξέλεγκτο κλάμα ενός κατά τα άλλα υγιούς μωρού. Το βρέφος εμφανίζει επεισόδια έντονου κλάματος, διάρκειας περίπου 3 ωρών, συνήθως απογευματινές και βραδινές ώρες με χαρακτηριστική περιοδικότητα. Για να ηρεμήσετε ένα μωρό με κολικούς μπορεί να είναι πολύ δύσκολο και οι γονείς συχνά αισθάνονται πολύ ανίσχυροι με ένα μωρό με κολικούς μέχρι σημείου απελπισίας, νιώθοντας ότι έχουν στερέψει πια οι συμβουλές και οι τρόποι αντιμετώπισης της κατάστασης. Αλλά δεν κάνετε τίποτα λάθος, ακόμα και αν το μωρό σας τσιρίζει.

Οι κολικοί είναι μια φυσιολογική φάση στα νεογνά. Αρχίζουν σε ηλικία δύο έως τεσσάρων εβδομάδων και συνήθως σταματούν στην ηλικία των τριών με τεσσάρων μηνών. Εξ ου και το όνομα ‘’Κολικοί του πρώτου τριμήνου ‘’. Σε κάποιες σπάνιες περιπτώσεις ωστόσο, οι κολικοί μπορεί να συνεχιστούν μέχρι τον έκτο με ένατο μήνα. Η κατάσταση αυτή παρουσιάζεται περίπου στο 10-30% των βρεφών.

Πώς μπορώ να αντιληφθώ ότι το μωρό μου έχει κολικούς;

Όλα τα μωρά κλαίνε. Ένα νεογέννητο μπορεί να κλαίει περίπου δύο ώρες την ημέρα. Ένας ορισμός για τους κολικούς του πρώτου τριμήνου, λέει ότι τα μωρά κλαίνε περισσότερο από 3 ώρες την ημέρα, για τουλάχιστον 3 μέρες ανά εβδομάδα και για τουλάχιστον 3 εβδομάδες. Εμφανίζονται συνήθως μετά τη δεύτερη εβδομάδα ζωής, είναι πιο έντονοι γύρω στις έξι εβδομάδες και σχεδόν εξαφανίζονται γύρω στον 3ο μήνα της ζωής.

Εάν το μωρό σας έχει κολικούς τότε:

  • θα έχει τακτικές φάσεις κραυγών και θα κλαίει απότομα με την ένταση του κλάματος να είναι μεγαλύτερη από το λεγόμενο ‘’φυσιολογικό’’ κλάμα
  • διπλώνει τα ποδαράκια του προς τη κοιλιά και τεντώνεται σε μορφή τόξου καθώς κλαίει
  • έχει μετεωρισμό ( η κοιλιά είναι φουσκωμένη λόγω αέρα στο στομάχι ) όταν κλαίει, και γουργουρίζει
  • Τα επεισόδια εμφανίζουν οξεία έναρξη και λήξη

Ένα μωρό με κολικούς κλαίει συνήθως αργά το απόγευμα και το βράδυ. Ένα βαρύ περιστατικό με κολικούς, μπορεί να σημαίνει ότι ένα μωρό κλαίει μέρα και νύχτα. Μπορεί να χρειαστεί περισσότερη ώρα από το συνηθισμένο για να ταΐσετε ένα μωρό με κολικούς,  επειδή είναι νευρικό και ανήσυχο.

Γιατί το μωρό μου έχει κολικούς;

Η απάντηση αυτή δύσκολα μπορεί να δοθεί, παρόλο που για δεκαετίες τώρα γίνονται διάφορες έρευνες. Μια δημοφιλής θεωρία μιλά για ανωριμότητα του βρεφικού πεπτικού συστήματος. Στην πραγματικότητα, η λέξη ‘Κολικός’ προέρχεται αρχικά από τον όρο ‘κόλον’ που είναι ανατομικά το παχύ έντερο. Τα μωρά μπορεί να έχουν συχνό κοιλιακό πόνο λόγω αλλεργίας ή δυσανεξίας σε ορισμένες ουσίες στο μητρικό γάλα ή στο γάλα σκόνη. Άλλες αιτίες μπορεί να είναι :

  • το νευρικό σύστημα του μωρού δεν έχει ακόμη ωριμάσει
  • το μωρό πάσχει από μετεωρισμό ( αέρας που καταπίνει τρώγοντας )
  • η μητέρα κάπνιζε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή οι γονείς καπνίζουν στο περιβάλλον του μωρού
  • μια υπερπροσφορά τροφής. Πολλά μωρά τρώνε σε 24 ώρες, ποσότητες που αντιστοιχούν στο ένα πέμπτο του σωματικού τους βάρους. Ακόμα κι ένας ενήλικας θα ένιωθε άσχημα με αυτό…. Επίσης ο μεταβολισμός τους είναι διαφορετικός από αυτόν των ενηλίκων. Διπλασιάζουν το βάρος τους το πρώτο εξάμηνο. Κατά τη γέννηση κάποια ένζυμα δεν λειτουργούν με απόλυτο τρόπο όπως για παράδειγμα η αμυλάση  η η λακτάση που διασπά την λακτόζη.
  • Ρυθμιστικές διαταραχές του μωρού. Εδώ πρόκειται για διαταραχές του ύπνου, κλάματος και σίτισης, που αποτελούν τις συχνότερες αιτίες επίσκεψης στο παιδίατρο σε αυτή την ηλικία.
  • Διαταραχές στην εντερική χλωρίδα, δηλ. στα μικρόβια που φυσιολογικά υπάρχουν στο έντερο, και που μπορεί να παίζουν κάποιο ρόλο
  • Η αλλεργία στην πρωτεΐνη του γάλακτος της αγελάδας καθώς και η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση έχουν επίσης συνδεθεί με επίμονο κλάμα στα βρέφη

Είναι οι κολικοί ένα πρόβλημα που πρέπει να δούμε σοβαρά;

Και ναι και όχι – αν το δούμε από τη πλευρά του στρες που προκαλούν στους δύο γονείς! Για να ηρεμήσετε, πρέπει να πάτε στο γιατρό με το μωρό σας για να βεβαιωθείτε ότι είναι πραγματικά κολικοί. Ο παιδίατρος μπορεί να αποκλείσει διάφορες άλλες καταστάσεις που έχουν παρόμοια συμπτώματα, όπως βουβωνοκήλη, κρύωμα ή άλλο ιατρικό πρόβλημα.

Το κλάμα δεν βλάπτει το μωρό σας με κανέναν τρόπο. Στην πραγματικότητα, είναι πολύ χειρότερο για εσάς απ ό, τι για το παιδί σας, επειδή πρέπει να υπομείνετε με αυτή τη κατάσταση.

Πώς μπορώ να ηρεμήσω το μωρό μου που κλαίει;

Εάν ανακαλύψετε τι μπορεί να προκάλεσε το κολικό, τότε μπορείτε να βρείτε έναν τρόπο να ηρεμήσετε το παιδί σας.

Παρακάτω είναι μερικές πιθανές αιτίες για τους κολικούς και πώς μπορείτε να χειριστείτε την κατάσταση ανά περίπτωση:

Πεπτικά προβλήματα ή αλλεργική αντίδραση στο μητρικό γάλα / βρεφική διατροφή

Το πεπτικό σύστημα του μωρού σας αναπτύσσεται ακόμα, γι αυτό μπορεί να έχει κάποιες δυσκολίες με το στομάχι ή τα έντερα του. Πώς να το χειριστείτε:

  • Εάν θηλάζετε το μωρό σας, προσπαθήστε να αλλάξετε τη διατροφή σας για να δείτε αν το μωρό σας κλαίει λιγότερο συχνά. Θεωρείται ότι ίχνη ορισμένων τροφίμων ή ποτών στο μητρικό γάλα μπορεί να προκαλέσουν κολικούς. Αυτά μπορεί να είναι το αγελαδινό γάλα, η σοκολάτες, το αλκοόλ, τα σταυρανθή λαχανικά (όπως το μπρόκολο, το κουνουπίδι και το λάχανο/κραμπί), τα κρεμμύδια, έντονα μπαχαρικά τα φασόλια καθώς και οι ξηροί καρποί. Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας η ένα διατροφολόγο, αν θέλετε να αλλάξετε τη διατροφή σας.
  • Αν το μωρό σας τρέφεται με γάλα σκόνη/φόρμουλα, τότε θα μπορούσε να έχει αλλεργία στο γάλα. Μετά από διαβούλευση με τον παιδίατρο, αντικαταστήστε με υποαλλεργικό γάλα.
  • Είτε πρόκειται για μητρικό γάλα είτε για γάλα σκόνη, δίνετε πάντα στο παιδί σας να φάει, όταν φαίνεται πεινασμένο και κλαίει. Αυτό ονομάζουμε διατροφή ανάλογα με τις ανάγκες. Μερικά μωράκια γίνονται ανήσυχα και κλαίνε, απλά επειδή τα αναγκάζουμε να τρώνε σε καθορισμένες ώρες.
  • Το μωρό σας θα μπορούσε να έχει προβλήματα πέψης λόγω της λακτόζης στο μητρικό γάλα ή το γάλα σκόνη, αν έχει δυσανεξία στη λακτόζη, κάτι που δεν είναι τόσο συχνό. Σε αυτή τη περίπτωση, ο παιδίατρος μπορεί να συνταγογραφήσει γάλα σκόνη ελεύθερο λακτόζης η λακτάση ( ένζυμο που διασπά τη λακτόζη )για μια εβδομάδα. Αυτό μπορεί να βοηθήσει το μωρό σας να αφομοιώνει τη λακτόζη. Με την πάροδο του χρόνου και μετά από μερικούς μήνες, η δυσανεξία στη λακτόζη συνήθως υποχωρεί. Πιο συχνά πρόκειται για αλλεργία στο γάλα της αγελάδας, κάτι που προκαλεί στο βρέφος εμετούς, διάρροια η και δυσκοιλιότητα. Εδω πρέπει  να εμπλακεί ένας παιδίατρος για να διαγνώσει τη συγκεκριμένη κατάσταση.
  • Άλλα μέτρα που έχουν χρησιμοποιηθεί είναι η χρήση απαλής μουσικής, μασάζ με απαλές κυκλικές κινήσεις στην κοιλίτσα του βρέφους ή ένα ζεστό πανί στην κοιλιά του ή η χρήση πιπίλας…

Ανώριμο νευρικό σύστημα

Το μωρό σας μπορεί να είναι πολύ ευαίσθητο και να μην μπορεί ακόμα να αντιμετωπίσει τα πολλά ερεθίσματα από το περιβάλλον. Μπορεί να είναι δύσκολο να το ηρεμίσετε, επειδή η πείνα και ο ύπνος είναι πράγματα πολύ μεταβλητά και απρόβλεπτα. Συχνά τα μωρά, τα οποία είναι δύσκολο να ηρεμήσουν, είχαν  πολύ δύσκολο ή πολύ εργώδη τοκετό. Πώς να το χειριστείτε:

  • Κρατήστε το μωρό σας σφιχτά κοντά στο σώμα σας
  • Μερικοί ειδικοί πιστεύουν ότι η υπερδιέγερση μπορεί να επιδεινώσει τον κολικό. Άρα θα πρέπει να κρατάτε το υπνοδωμάτιο ήσυχο και σκοτεινό. Εάν αισθάνεστε ότι το κράτημα του βρέφους και το πήγαινε- έλα δεν βοηθά, τότε βάλτε το για λίγα λεπτά στη κούνια η το ριλάξ του. Ίσως έτσι βρει το μωρό το δικό του ‘μέσο όρο’.
  • Το μωρό σας μπορεί να ηρεμήσει όταν κρατηθεί σε κίνηση. Πάρτε το στην αγκαλιά σας, η βάλτε το στην αμαξούλα του και πάρτε το μια βόλτα, όχι όμως με μεγάλη διάρκεια και χωρίς απότομες η έντονες κινήσεις. Σε κάποιες άλλες κουλτούρεςς , παραμένουν τα βρέφη πάνω στο σώμα της μαμάς τους για αρκετούς μήνες μετά τη γέννηση. Αυτό δίνει στα βρέφη ένα ωραίο αίσθημα ζεστασιάς και ασφάλειας.

Κάποιες άλλες συμβουλές:

  • Ακόμα και κάποιοι θόρυβοι ή δονήσεις μπορούν επίσης να βοηθήσουν. Θα μπορούσατε, για παράδειγμα, να θέσετε σε λειτουργία την ηλεκτρική σκούπα η να κάνετε μια βόλτα με το αυτοκίνητο. Κάποια μωρά αποκοιμούνται με το θόρυβο που κάνει το πλυντήριο. (Ποτέ όμως μην βάζετε το μωρό σας πάνω από το πλυντήριο ή το στεγνωτήριο!!!).
  • Μερικά μωρά ηρεμούν όταν θηλάζουν ή όταν πιάνουν πιπίλα ή τον αντίχειρα η όταν τους κάνουμε απαλό μασάζ.

Επώδυνος μετεωρισμός ( φούσκωμα )

Ίσως παρατηρήσετε ότι το μωρό σας έχει μετεωρισμό ή πόνο πριν γεμίσει το πανάκι του. Πώς να το χειριστείτε:

  • Αφήστε το μωρό σας να ρευτεί και να αεριστεί μετά από κάθε γεύμα. Τοποθετήστε το επάνω στον ώμο σας, η κάθετα στην αγκαλιά σας ή βάλτε το με το πρόσωπο προς τα κάτω πάνω στα πόδια σας. Ακολούθως τρίψτε την πλάτη του μέχρι να ρευτεί.
  • Εάν θηλάζετε, κρατείστε το παιδί σας όσο το δυνατόν πιο όρθιο για να μειώσετε τον μετεωρισμό. Βεβαιωθείτε επίσης ότι το μωρό σας είναι σωστά τοποθετημένο. Εάν κλαίει ή αφήνει το στήθος κατά τη διάρκεια του θηλασμού, τότε πιθανόν να μην είναι σωστά τοποθετημένο το στόμα του στη θηλή. Αν το μωρό είναι ανήσυχο, και γλιστρά από το στήθος συχνά, τότε καταπίνει πολύ αέρα, το μωρό νιώθει αρχικά χορτάτο και είναι ανήσυχο. Έτσι καταπίνει ακόμα πιο πολύ αέρα και μπαίνει έτσι σε φαύλο κύκλο. Εδώ βοηθά μόνο η ησυχία και ηρεμία.
  • Εάν το μωρό σας παίρνει ξένο γάλα, βεβαιωθείτε ότι δεν ρουφά αέρα από το μπιμπερό. Τοποθετήστε το όσο το δυνατόν πιο κάθετα και κρατήστε το μπιμπερό έτσι ώστε η άκρη της θηλής να είναι γεμάτη από γάλα.
  • Εάν το μωρό σας έχει σοβαρό μετεωρισμό, τότε μπορεί να συστήσει ο γιατρός ειδικές σταγόνες για αυτό το πρόβλημα. Ένα άλλο σκεύασμα που έχει μελετηθεί και χρησιμοποιείται, είναι τα προβιοτικά .

Κάπνισμα στο περιβάλλον του παιδιού

Μελέτες έχουν δείξει ότι το μωρό μπορεί να έχει κολικούς εάν η μητέρα καπνίζει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή καπνίζει στο περιβάλλον του μωρού . Πώς να το αντιμετωπίσετε:

  • Μην καπνίζετε κοντά στο μωρό σας ή ακόμα καλύτερα: Σταματήστε εντελώς το κάπνισμα (αυτό ισχύει και για τον σύντροφό σας). Εκτός από το ότι αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει κολικούς, είναι κακό για την υγεία του μωρού σας και τη δική σας.
  • Σημαντική είναι η αλληλεπίδραση γονιού-βρέφους, όσον αφορά την επαρκή και κατάλληλη ανταπόκριση των γονιών στις ανάγκες του βρέφους, και κυρίως από την πλευρά της μητέρας που αποτελεί το κεντρικό πρόσωπο στην φροντίδα του βρέφους στην αρχή της ζωής του. Έχει παρατηρηθεί επίσης ότι όταν υπάρχει στρες στην οικογένεια το φαινόμενο των βρεφικών κολικών εμφανίζεται εντονότερο.

Είμαι εντελώς απελπισμένη επειδή το μωρό μου συνεχώς ουρλιάζει. Τι μπορώ να κάνω;

Εάν το μωρό σας κλαίει πολύ και είναι δύσκολο να ηρεμήσει, είναι λογικό να αισθάνεστε εντελώς εξουθενωμένη. Οι κολικοί μπορούν να οδηγήσουν εσάς και τον σύντροφό σας στο χείλος της νευρικής κατάρρευσης. Αλλά αν είστε απελπισμένοι, γίνεται όλο και πιο δύσκολο να ηρεμήσετε το μωρό σας.

Αν νιώθετε εντελώς εξουθενωμένες, βάλτε το μωρό σας στο κρεβατάκι του για λίγα λεπτά, για να σας βοηθήσει να ηρεμήσετε. Ένα μικρό διάλειμμα θα σας βοηθήσει και τους δύο. Κάντε μια βόλτα στον καθαρό αέρα, για να μπορέσετε να “καθαρίσετε” το μυαλό σας. Ακόμη καλύτερα: Ζητήστε από το σύντροφό σας ή από μια φίλη, να φυλάξουν για λίγο το μωρό. Κάντε ένα μπάνιο ή ξαπλώστε για λίγο (σε ένα δωμάτιο όπου δεν θα ακούτε το μωρό σας που κλαίει). Μια μόνο ώρα μπορεί να σας δώσει τη δύναμη να συνεχίσετε.

Συζητήστε με το παιδίατρό σας, ο οποίος μπορεί να σας συμβουλεύσει και να σας βοηθήσει.

Να θυμάστε πάντα: Δεν είναι δικό σας φταίξιμο, που το μωρό σας κλαίει και ούτε αυτό θα το βλάψει. Οι κολικοί είναι μια φάση που παρέρχεται, χρειάζεται απλά λίγος χρόνος.

 

Ass Prof Dr med Νίκος Μακρίδης  MD,PhD
Ειδικός Παιδίατρος
Τηλ 99445245
[email protected]

Paedicare+ medical centre
Στασίνου 28/ 202
Αγία Παρασκευή-Ακρόπολη-Λευκωσία
Τηλ 22270237
[email protected]