Λαπαροσκοπική και Ελάχιστα Επεμβατική Χειρουργική-Οσα πρέπει να ξέρουμε!

Τι είναι η λαπαροσκοπική χειρουργική, ένας όρος από το χώρο της χειρουργικής, που τον ακούμε τόσο συχνά! Τι ακριβώς σημαίνει; Γιατί έχει αποκτήσει στις μέρες μας τόσο μεγάλη σημασία; Σε ποιες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί; Έχει πλεονεκτήματα σε σχέση με την κλασική χειρουργική; Αυτά είναι κάποια ερωτήματα, στα οποία θα επιχειρήσουμε στη συνέχεια να δώσουμε μία απάντηση.

Η Λαπαροσκοπική Χειρουργική ήταν μία επανάσταση στην πραγματοποίηση χειρουργικών επεμβάσεων. Είναι ίσως η σημαντικότερη εξέλιξη της Γενικής Χειρουργικής στη διάρκεια του 20ου αιώνα. Πολλοί, εν αγνοία, την ονομάζουν «λαμπαδοσκόπηση». Ο ορθός όρος είναι λαπαροσκόπηση, ένας λατινογενής όρος με ελληνική προέλευση! Η λέξη λαπαροσκόπηση προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «λαπάρα» που σημαίνει κοιλιά και «σκοπώ» που σημαίνει βλέπω. Άρα, βλέπω μέσα στην κοιλιά. Με ποιο τρόπο, θα το δούμε πάρα κάτω. Ομοίως, Ελάχιστα Επεμβατική Χειρουργική, ονομάζεται το σύνολο των χειρουργικών τεχνικών και μεθόδων που στοχεύουν στη μέγιστη επίτευξη αποτελεσμάτων με την ελάχιστα δυνατή επέμβαση, με άλλα λόγια ο συνδυασμός του μικρότερου χειρουργικού τραύματος και του μέγιστου επιθυμητού αποτελέσματος μετά από ένα χειρουργείο.

Μέχρι και τις μέρες μας, μεγάλος αριθμός χειρουργικών επεμβάσεων πραγματοποιούνται μέσω μεγάλων τομών ώστε να υπάρχει άμεση όραση των οργάνων του ασθενούς και χώρος ώστε να μπορούν να γίνονται οι χειρουργικοί χειρισμοί. Η καινοτομία της μεθόδου ήταν ότι, μέσω της λαπαροσκόπησης, ο χειρουργός μπορεί να πραγματοποιεί την ίδια ακριβώς επέμβαση, όπως θα έκανε και στην ανοικτή προσπέλαση, αλλά αντί για μεγάλη τομή προσεγγίζει την κοιλιακή χώρα μέσα από μικρές τομές πάνω στο κοιλιακό τοίχωμα. Μέσω ενός ειδικού οπτικού εργαλείου, του λαπαροσκοπίου, το οποίο λειτουργεί περίπου σαν φωτογραφική μηχανή, ο χειρουργός βλέπει σε μεγέθυνση τα εσωτερικά όργανα του ασθενούς, τα οποία με τη σειρά τους προβάλλονται σε μια οθόνη. Για να γίνει αυτό, γίνεται εμφύσηση αερίου μέσα στην κοιλιά, ώστε να ανυψώνεται το κοιλιακό τοίχωμα και να δημιουργείται ο απαραίτητος χώρος που θα επιτρέψει στο χειρουργό να βλέπει και να εκτελεί τις κατάλληλες κινήσεις. Οι χειρουργικοί χειρισμοί πραγματοποιούνται έξω από το σώμα του ασθενούς μέσω ειδικών εργαλείων που έχουν εξελιχτεί για το σκοπό αυτό, των λαπαροσκοπικών εργαλείων. Τα εργαλεία μεταφέρουν τις κινήσεις παρασκευής των ιστών μέσα στους στενούς χώρους της περιτοναϊκής κοιλότητας ή άλλων εξωπεριτοναϊκών χώρων, υπό άμεση όραση.  

Λαπαροσκοπική Χειρουργική καλείται η πραγματοποίηση τεκμηριωμένων χειρουργικών επεμβάσεων μέσα από μικρές τομές πάνω στο κοιλιακό τοίχωμα, έτσι που το μικρό χειρουργικό τραύμα εισόδου να έχει ως συνέπεια την ταχύτερη ανάρρωση του ασθενούς.

Ιστορικά Στοιχεία

Το όραμα της επέμβασης διαμέσου της παρατήρησης εκπληρώθηκε χάρη στην εξέλιξη τόσο της επιστήμης, όσο και της τεχνολογίας, με τη χρήση των οπτικών ινών και της τεχνολογίας video. Πως φτάσαμε όμως σε αυτή την εξέλιξη;

Η ιδέα της ελάχιστα τραυματικής χειρουργικής δεν είναι καινούρια. Η χρήση σωλήνων και διαστολέων στην ιατρική αρχίζει από τις πρώιμες ημέρες του πολιτισμού της Μεσοποταμίας και της αρχαίας Ελλάδας. Οι απαρχές της μοντέρνας ενδοσκόπησης χρονολογούνται στο 1805, όταν ο Bozzini, ένας γυναικολόγος από τη Φρανκφούρτη χρησιμοποιώντας ένα κερί ως φωτεινή πηγή, επιχείρησε να επισκοπήσει τον κόλπο και τη γυναικεία ουρήθρα μέσω λεπτού σωλήνα.

Διάφοροι επιστήμονες από την Ευρώπη προσπάθησαν στις αρχές του 20ου αιώνα να εμβαθύνουν περισσότερο στο θέμα της ελαχιστοποίησης στην επεμβατική τεχνική. Η εξέλιξη των οπτικών ινών και η ανάπτυξη του συστήματος φακών από τον Βρετανό φυσικό Hopkins το 1952, οδήγησε σε ραγδαία αύξηση στη χρήση των ενδοσκοπικών και λαπαροσκοπικών συσκευών παγκοσμίως.

Οι πηγές της μοντέρνας λαπαροσκοπικής χειρουργικής ανευρίσκονται στη σχολή του Kiel της Γερμανίας με διευθυντή τον γυναικολόγο Semm. Αυτό το κέντρο ανέπτυξε και τελειοποίησε τα περισσότερα εργαλεία και πραγματοποίησε τις περισσότερες λαπαροσκοπικές γυναικολογικές επεμβάσεις που γίνονται και σήμερα. Η πρώτη λαπαροσκοπικά-καθοδηγούμενη χολοκυστεκτομή πραγματοποιήθηκε σε πειραματικό μοντέλο από τον Frimberger και τους συνεργάτες του στη Γερμανία το 1979. Ο Semm και η ομάδα του περιέγραψαν την τεχνική της λαπαροσκοπικής σκωληκοειδεκτομής χρησιμοποιώντας ένα τροποποιημένο ορθοσκόπιο και πνευμοπεριτόναιο με CO2 το 1985.

Το 1987, ο Mouret στη Λυών (Γαλλία) ήταν ο πρώτος χειρουργός που πραγματοποίησε χολοκυστεκτομή σε άνθρωπο χρησιμοποιώντας συγκεκριμένο εξοπλισμό λαπαροσκόπησης. Η πρώτη δημοσιευμένη ανακοίνωση για χολοκυστεκτομή δια πολλαπλών τομών στο κοιλιακό τοίχωμα έγινε από τον Dubois στο Παρίσι το 1989. Την ίδια περίοδο περίπου, η επέμβαση πραγματοποιήθηκε και από τους Perissat  (Μπορντώ, Γαλλία), Reddick (Nashville, ΗΠΑ), Cuschieri και Nathanson (Dundee, Σκωτία) και τον Berci (Λος Άντζελες, ΗΠΑ).

Έκτοτε η εφαρμογή των λαπαροσκοπικών τεχνικών εξαπλώθηκε ταχύτατα στις διάφορες ειδικότητες της χειρουργικής. Βλέπουμε όλα αυτά τα χρόνια μία συνεχή βελτίωση των διαφόρων παραμέτρων του λαπαροσκοπικού εξοπλισμού. Είναι βέβαιο ότι μπορούν και πρόκειται να βελτιωθούν ακόμη περισσότερο στο κοντινό μέλλον ώστε να διευκολύνουν ακόμη περισσότερο το χειρουργό στο έργο του.

Πλεονεκτήματα Λαπαροσκοπικής Χειρουργικής

H πραγματοποίηση της χειρουργικής επέμβασης με τη μέθοδο της λαπαροσκόπησης εξασφαλίζει για τον ασθενή σημαντικά πλεονεκτήματα: 

  • Ελάχιστο χειρουργικό τραύμα
  • Μηδαμινή απώλεια αίματος
  • Ελαχιστοποίηση μετεγχειρητικού πόνου
  • Ταχύτερη κινητοποίηση και ανάρρωση και γρήγορη έξοδος από το νοσοκομείο
  • Μικρότερο κόστος νοσηλείας
  • Ταχεία επάνοδος στην εργασία
  • Σχεδόν εξάλειψη των μετεγχειρητικών επιπλοκών που έχουν σχέση με το τραύμα, όπως η διαπύηση, η διάσπαση, η κήλη, ο χρόνιος πόνος κ.λπ.
  • Λιγότερες αναπνευστικές και καρδιαγγειακές επιπλοκές
  • Μειωμένη πιθανότητα για δημιουργία μετεγχειρητικών συμφύσεων

Εφαρμογές Λαπαροσκοπικής Χειρουργικής

Οι σημερινές εφαρμογές της λαπαροσκοπικής χειρουργικής έχουν επεκταθεί σε ένα μεγάλο φάσμα επεμβάσεων, περιλαμβάνοντας τόσο απλές, όσο και εξειδικευμένες επεμβάσεις. Συγκεκριμένα, πραγματοποιούνται:

  • Λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή και διερεύνηση χοληδόχου πόρου σε συνδυασμό με διεγχειρητική χολοαγγειογραφία και διεγχειρητική χοληδοχοσκόπηση

 

  • Λαπαροσκοπική σκωληκοειδεκτομή

 

  • Λαπαροσκοπική αντιμετώπιση κήλης

 

  • Λαπαροσκοπική αντιμετώπιση νοσογόνου παχυσαρκίας

 

  • Λαπαροσκοπική γαστρεκτομή

 

  • Λαπαροσκοπική αντιμετώπιση γαστροδωδεκαδακτυλικού έλκους

 

  • Λαπαροσκοπική χειρουργική ήπατος

 

  • Λαπαροσκοπική επινεφριδεκτομή

 

  • Λαπαροσκοπική σπληνεκτομή

 

  • Λαπαροσκοπική αντιμετώπιση γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης με ή χωρίς διαφραγματοκήλη και λαπαροσκοπική καρδιομυοτομή για την αντιμετώπιση της αχαλασίας του οισοφάγου

 

  • Λαπαροσκοπική κολεκτομή τόσο για την αντιμετώπιση των καλοήθων παθήσεων του παχέος εντέρου (εκκολπωμάτωση, πολύποδες, ελκώδης κολίτιδα, κ.λπ.), όσο και για τον καρκίνο του παχέος εντέρου

 

  • Λαπαροσκοπική αντιμετώπιση αποφρακτικού ειλεού / συμφύσεων

 

  • Λαπαροσκοπική αντιμετώπιση γυναικολογικών παθήσεων (ενδομητρίωση, συμφύσεις στην πύελο, κύστες ωοθηκών)

 

  • Λαπαροσκοπική ογκολογική χειρουργική για τη σταδιοποίηση ή την παρηγορητική αντιμετώπιση καρκίνου

 

  • Λαπαροσκόπηση στην οξεία κοιλία (περιτονίτιδα) και στο τραύμα

 

  • Διαγνωστική λαπαροσκόπηση, συνηθέστερα για τη διερεύνηση του κοιλιακού πόνου, τη λήψη ιστού ή υγρού για τη διενέργεια βιοψίας, κ.λπ.

Για όλους τους πιο πάνω λογούς η λαπαροσκοπική χειρουργική καθιερώθηκε ως μέθοδος επιλογής για την αντιμετώπιση των χειρουργικών περιστατικών, σύμφωνα με τις υποδείξεις του  χειρουργού. Απαιτεί βεβαίως μακροχρόνια εκπαίδευση, εμπειρία και υψηλή εξειδίκευση του χειρουργού στην λαπαροσκοπική τεχνική.

Μάριος Παιδονόμου MD, MSc, PhD, FASMBS

Χειρουργός

Αναπληρωτής Καθηγητής Χειρουργικής

 Αρεταίειο Νοσοκομείο

T +357 22 200 386 | F +357 22 512 372 [email protected]

www.drpedonomou.com