Oυρητηροσκόπηση: Νέα αντιμετώπιση της λιθίασης του ουροποιητικού

Λιθίαση ουροποιητικού

Οι νεφροί είναι υπεύθυνοι για την παραγωγή των ούρων και για μία σειρά από άλλες σημαντικές διεργασίες. Τα ούρα που παράγονται στους νεφρούς μεταφέρονται στην ουροδόχο κύστη μέσω δύο λεπτών σωλήνων που ονομάζονται ουρητήρες.

Με τον όρο «λιθίαση», χαρακτηρίζουμε την ανεύρεση λίθων στη νεφρική πύελο, τους κάλυκες και τον ουρητήρα. Είναι μια πάθηση γνωστή από την εποχή του Ιπποκράτη και αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες για τις οποίες ένας ασθενής ζητά τη βοήθεια του ουρολόγου. Η συχνότητα της πάθησης αυτής στον γενικό πληθυσμό κυμαίνεται από 4% έως 6%. Ένας ασθενής που εμφάνισε ένα επεισόδιο λιθίασης, έχει πιθανότητα 10% να εμφανίσει και δεύτερο μέσα σε ένα χρόνο, ενώ η πιθανότητα υποτροπής στα επόμενα 10 χρόνια είναι έως και 70%.

Συμπτώματα

Στις περισσότερες περιπτώσεις οι νεφρικοί λίθοι δεν προκαλούν συμπτώματα. Όταν όμως μετακινούνται από το νεφρό προς τον ουρητήρα προκαλούν απόφραξη στη ροή των ούρων, με αποτέλεσμα τον έντονο πόνο και σπασμό του ουρητήρα. Ο πόνος αυτός, που λέγεται κολικός των νεφρών ή κολικός του ουρητήρα, περιγράφεται από τους ασθενείς ως ο χειρότερος που αισθάνθηκαν ποτέ και μπορεί να συνοδεύεται από την αποβολή αίματος στα ούρα.

 Θεραπεία

Κλασσικά, οι μεγάλοι λίθοι του ουροποιητικού αφαιρούνταν χειρουργικά μέσα από μεγάλες τομές στην κοιλιά. Η ελάχιστα-επεμβατική αντιμετώπιση της λιθίασης του νεφρού τα τελευταία χρόνια,  όμως, έχει οδηγήσει σε μια αληθινή επανάσταση στην ουρολογία.  Το 1976 έγινε η πρώτη διαδερμική αφαίρεση λίθου από τον Σουηδό ακτινολόγο Fernstrom. Το 1980, ο Γερμανός ουρολόγος Alken καθιέρωσε τη διαδερμική νεφρολιθοτριψία ως επέμβαση εκλογής για αφαίρεση λίθων από τους νεφρούς, ενώ την ίδια χρονιά, ο Perez–Castro παρουσίασε την ουρητηροσκόπηση.

Ουρητηροσκόπηση

Ένα ειδικό τηλεσκόπιο προωθείται διαμέσου της ουρήθρας και της ουροδόχου κύστεως μέσα στον ουρητήρα έως το σημείο που βρίσκεται η πέτρα. Το τηλεσκόπιο μπορεί να είναι άκαμπτο ή εύκαμπτο. Η επέμβαση συνήθως διενεργείται υπό γενική αναισθησία. Μια ειδική «απόχη» ή μια ίνα laser προωθείται μέσα από το τηλεσκόπιο για να αφαιρεθεί ή να θρυματιστεί η πέτρα. Αυτή είναι μια ελάχιστα επεμβατική πράξη, η οποία εκμεταλλεύεται τις φυσιολογικές οπές και διόδους του ανθρωπίνου σώματος. Αποφεύγονται έτσι τομές και ουλές στο δέρμα.

Πλεονεκτήματα της μεθόδου σε σχέση με άλλες τεχνικές;

• Η πέτρα είναι συνήθως άμεσα ορατή μέσα από το ενδοσκόπιο, το οποίο επιτρέπει την προώθηση εργαλείων για άμεση σύλληψη και αφαίρεσή της ή το θρυματισμό της με χρήση μιας ειδικής ίνας Laser.
• Το ουρητηροσκόπιο προωθείται μέσα από τις φυσιολογικές οπές και διόδους του ανθρωπίνου σώματος, αποφεύγοντας έτσι τομές στο δέρμα και δύσμορφες ουλές.
• Το εύκαμπτο ουρητηροσκόπιο μπορεί να φτάσει σε όλα τα σημεία του νεφρού, επιτρέποντας την αφάιρεση ή θρυματισμό λίθων οποιασδήποτε σύστασης ή εντόπισης, ιδιαίτερα εάν το μέγεθός τους δεν υπερβαίνει τα 2.5 cm.

Ποσοστά επιτυχίας

Τα ποσοστά επιτυχίας της ουρητηροσκόπησης ξεπερνούν το 90% για την πλειονότητα των λίθων. Τα ποσοστά επιτυχίας εξαρτώνται από:

• Τον αριθμό των λίθων (ένας ή περισσότεροι).
• Το χρονικό διάστημα που η πέτρα έχει παραμείνει ενσφηνωμένη.
• Την εντόπιση του λίθου (στο νεφρό ή στον ουρητήρα).
• Το μέγεθος του λίθου.
• Την εμπειρία του ουρολόγου.

Ποιες οι εναλλακτικές λύσεις;

Άλλες θεραπευτικές επιλογές-αντί της ουρητηροσκόπησης-είναι:

• Εξωσωματική Λιθοτριψία: Αυτή η τεχνική είναι κατάλληλη κυρίως για λίθους του ανώτερου ουρητήρα ή του νεφρού, αλλά μέχρι ένα ορισμένο μέγεθος. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για πέτρες που έχουν σχεδόν φτάσει στην ουροδόχο κύστη, αλλά τα αποτελέσματά της υπολείπονται της ουρητηροσκόπησης.
• Διαδερμική Νεφρολιθοτομή: Αυτή είναι μια καλή επιλογή για μεγάλες πέτρες μέσα στο νεφρό, αλλά διενεργείται μέσα από μια μικρή τομή (τύπου ‘κλειδαρότρυπας’) στο δέρμα και με τη βοήθεια ενός ειδικού σωλήνα που φτάνει εώς το νεφρό. Είναι δηλαδή πιο επεμβατική μέθοδος σε σχέση με την ουρητηροσκόπηση
• Λαπαροσκοπική ή ανοικτή χειρουργική: Αυτή είναι μια πολύ αποτελεσματική μέθοδος, αλλά απαιτεί μια ή περισσότερες τομές στο δέρμα και μεγαλύτερο διάστημα νοσηλείας. Συσχετίζεται με μεγαλύτερο κίνδυνο λοιμώξεων και μεγαλύτερη περίοδο ανάρρωσης. Χρησιμοποιείται μόνο εάν όλες οι άλλες μέθοδοι έχουν αποτύχει.

Διαφορά ανάμεσα στο άκαμπτο και το εύκαμπτο ουρητηροσκόπιο

Η άκαμπτη ουρητηροσκόπηση εκτελείται με ένα ευθύ ενδοσκόπιο, το οποίο «κοιτάζει» σε ένα ευθύ άξονα. Η εύκαμπτη ουρητηροσκόπηση εκτελείται με ένα πολύ λεπτό και ευέλικτο εργαλείο, το οποίο μπορεί να καθοδηγηθεί ώστε να «στρίψει» σε γωνίες έως και 270ο. Αυτό επιτρέπει την πρόσβαση σε κάθε σημείο του νεφρικού αποχετευτικού συστήματος. Έτσι, η εύκαμπτη ουρητηροσκόπηση χρησιμοποιείται για λίθους του νεφρού, ενώ η άκαμπτη για λίθους του ουρητήρα. Σε γενικές γραμμές, το εύκαμπτο ουρητηροσκόπιο είναι λιγότερο τραυματικό εργαλείο.

Πώς μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος για δημιουργία νέων λίθων στο μέλλον;

Τα επόμενα βήματα είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τη μείωση του κινδύνου υποτροπής της λιθίασης στο μέλλον:

• Πίνετε άφθονα υγρά (ειδικά 1 ώρα μετά από κάθε γεύμα και κατά τη διάρκεια της νύχτας).
• Υιοθετείστε μια δίαιτα που αναστέλλει τη λιθογένεση και η οποία εξαρτάται από τη χημική σύσταση του λίθου.
• Προσέρχεστε σε τακτικά διαστήματα για επανεκτίμηση με υπερηχογράφημα ή/και ακτινογραφία νεφρών. 

  

   Δρ.Πρόδρομος Φιλίππου MD,MA,FEBU Ουρολόγος,Ανδρολόγος,Ρομποτικός χειρουργός
  Απολλώνειο ιδιωτικό νοσοκομείο
  Λεωφόρος Λευκοθέου 20, 2054 Στρόβολος, Λευκωσία, ΚΥΠΡΟΣ
  Τηλ: 22469091,99385869

  Email: prodromos.philippou@apollonion.com.cy