Θυρεοειδής αδένας & Σωματικό Βάρος

Τι είναι ο θυρεοειδής αδένας;

Ο θυρεοειδής αδένας είναι ένα ενδοκρινές όργανο, που βρίσκεται στο πρόσθιο μέρος του τραχήλου. Η θέση του, κοντά στο θυρεοειδή χόνδρο, έδωσε στο όργανο το όνομά του από την ελληνική λέξη «θύρος», που σημαίνει ασπίδα – αρχικά θεωρούνταν ότι προστατεύει τον λάρυγγα. Αποτελείται από δύο λοβούς που ενώνονται στον ισθμό και περιβάλλονται από μία λεπτή κάψα.

Η κύρια λειτουργία του είναι η παραγωγή των θυρεοειδικών ορμονών οι οποίες εκκρίνονται στο αίμα και μεταφέρονται σε κάθε ιστό στο σώμα μας. Βοηθούν το σώμα μας να χρησιμοποίει ενέργεια, να είναι ζεστό και τα όργανα όπως ο εγκέφαλος, η καρδιά, οι μύες και άλλα όργανα να λειτουργούν σωστά.

Ο θυρεοειδής, ο βασικός μεταβολισμός και το βάρος

Είναι γενικά γνωστό ότι υπάρχει μια περίπλοκη σχέση μεταξύ παθήσεων του θυρεοειδή, σωματικού βάρους και μεταβολισμού. Οι θυρεοειδικές ορμόνες ρυθμίζουν τον μεταβολισμό ο οποίος αξιολογείται μετρώντας την ποσότητα του οξυγόνου που χρησιμοποιείται από τον οργανισμό μας σε μια συγκεκριμένη περίοδο χρόνου. Εάν αυτή η μέτρηση  γίνει σε κατάσταση ηρεμίας, τότε μιλάμε για τον βασικό μεταβολικό ρυθμό (BMR-basal metabolic rate). Στις αρχικές μελέτες του θυρεοειδούς αδένα παρατηρήθηκε ότι χαμηλά επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών συσχετίζονται με χαμηλό BMR και το αντίθετο.

Το ισοζύγιο ενέργειας αντικατοπτρίζει την διαφορά μεταξύ της λήψης και της κατανάλωσης θερμίδων από το σώμα, δηλαδή το φαγητό που τρώμε και το πόσο ασκούμαστε-καίμε θερμίδες κατά την διάρκεια της μέρας. Μεταβολή στον βασικό μεταβολικό ρυθμό αλλάζει την ισορροπία στο ισοζύγιο ενέργειας. Οι  σχέσεις  σωματικού βάρους, BMR και ισοζυγίου  ενέργειας  είναι περίπλοκες και  υπάρχουν πολλοί άλλοι παράγοντες  εκτός από τις θυρεοειδικές ορμόνες  που  πρέπει να ληφθούν υπόψη, όπως πχ η ποιότητα του φαγητού-εάν είναι πολύ λιπαρό, ο τρόπος μαγειρέματος, ο τύπος σωματικής άσκησης και η διάρκεια,  άλλες συνυπάρχουσες παθήσεις του ασθενή κτλ. Οπότε σε αυτή την περίπτωση, δεν μπορούμε επακριβώς να προβλέψουμε την επίδραση των μεταβαλλόμενων θυρεοειδικών ορμονών στο σωματικό βάρος του κάθε οργανισμού. Όλα αυτά πρέπει να λαμβάνονται υπόψη από τον ιατρό που σας παρακολουθεί.

                                                                                                         Υπερθυρεοειδισμός

Ποια είναι η σχέση μεταξύ υπερθυρεοειδισμού και βάρους;

Αφού ο  βασικός μεταβολικός  ρυθμός(BMR-basal metabolic rate) στον υπερθυρεοειδισμό είναι αυξημένος,  τότε πολλοί ασθενείς με  υπερλειτουργία του αδένα παρουσιάζουν όντως  κάποια απώλεια βάρους. Επίσης η πιθανότητα απώλειας βάρους συσχετίζεται με την  σοβαρότητα  υπερλειτουργίας του αδένα. Έτσι, εάν ο αδένας υπερλειτουργεί  σε μεγάλο βαθμό, αυξάνεται ο βασικός μεταβολικός  ρυθμός και ως συνέπεια ο ασθενής  χρειάζεται να αυξήσει την λήψη θερμίδων ημερησίως για να διατηρήσει το βάρος του. Εάν δεν αλλάξει την λήψη θερμίδων τότε ο ασθενής έχει απώλεια βάρους.

Στους ασθενείς με υπερθυρεοειδισμό παρατηρείται επίσης αύξηση της όρεξης. Σε μερικούς ασθενείς  η αύξηση της κατανάλωσης φαγητού και συνεπώς αύξηση θερμίδων, μπορεί να οδηγήσει και στην αύξηση του βάρους, ανάλογα.

Γιατί συνεχίζω να παίρνω βάρος ενώ ο υπερθυρεοειδισμός μου έχει θεραπευτεί ;

Επειδή ο υπερθυρεοειδισμός είναι μια παθολογική κατάσταση του οργανισμού,  μπορούμε να προβλέψουμε ότι όταν αυτή η παθολογική κατάσταση αντιστραφεί, τότε και η οποιαδήποτε απώλεια βάρους θα αντιστραφεί και αυτή.  Αυτό είναι όντως αλήθεια. Σε μέσο όρο ασθενών, όταν ο υπερθυρεοειδισμός θεραπευτεί,  τότε το βάρος που έχει χαθεί, αναπληρώνεται. Ξανά, λαμβάνουμε υπόψη και την διατροφή. Ένα παράδειγμα αυτής της παρατήρησης, είναι ότι οι θυρεοειδικές ορμόνες δεν είναι χρήσιμες στην θεραπεία της παχυσαρκίας. Μόλις ο ασθενής διακόψει την θεραπεία, όλο το βάρος που έχασε κατά την διάρκεια αυτής επανακτάται.

Υποθυρεοειδισμός

Ποια είναι η σχέση υποθυρεοειδισμού και αύξησης βάρους;

Στον ασθενή με αδένα που υπολειτουργεί και το BMR είναι χαμηλό, τότε γενικά παρατηρείται και μια μερική αύξηση του σωματικού βάρους. Η αύξηση του βάρους συσχετίζεται και με την σοβαρότητα υπολειτουργίας. Παρόλα αυτά, η αλλαγή στο σωματικό βάρος είναι πιο ήπια από αυτή  που συσχετίζεται με την υπερλειτουργία του αδένα.

Η αύξηση βάρους στους ασθενείς με υποθυρεοειδισμό είναι πιο περίπλοκη και δεν αφορά μόνο την θερμιδική αύξηση από κατανάλωση λιπαρών. Η αύξηση βάρους σχετίζεται περισσότερο με την κατακράτηση άλατος και νερού στο σώμα. Γενικά, αύξηση βάρους  μόνο 2.5-5 κιλών μπορούν να αποδοθούν στον πάσχων αδένα. Τέλος, εάν η αύξηση σωματικού βάρους είναι το μόνο σύμπτωμα που παρουσιάζει ο ασθενής τότε το πιο πιθανόν δεν σχετίζεται μόνο με τον θυρεοειδή αδένα.

Για τους πιο πάνω λόγους και το γεγονός ότι ο υποθυρεοειδισμός συνήθως αναπτύσσεται πιο αργά και σε πιο μεγάλο χρονικό διάστημα , μετά την θεραπεία του υποθυρεοειδισμού γενικά,  δεν παρατηρείται μεγάλη απώλεια βάρους.

Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να ελέγχω τον θυρεοειδή μου;

Ο σωστός έλεγχος λειτουργείας του θυρεοειδή γίνεται με 3 τρόπους

  1. Με την κλινική εξέταση – ψηλάφηση, όπου ο γιατρός ελέγχει το μέγεθος/σύσταση του αδένα και εάν αυτό προκαλεί δύσπνοια ή δυσκολία στην κατάποση στον ασθενή και επίσης τους λεμφαδένες της περιοχής. Αυστηρή μέτρηση του βάρους και οδηγίες για την διατροφή του κάθε ασθενή στα δικά του μέτρα.
  2. Με αναλύσεις αίματος για τα επίπεδα των θυρεοειδικών ορμονών
  3. Με υπέρηχο του θυρεοειδούς κάθε 6-12 μήνες αναλόγως των ευρημάτων.

 

Πηγή των πιο πάνω πληροφοριών από American Thyroid Association

 

Δρ. Νίκη Κρασιά Τσεριώτη
Γενική Χειρουργός
Απολλώνειο Νοσοκομείο,Λευκωσία
Τηλ: 22469193, 99540546
Email: [email protected]