Εγκόπριση στα παιδιά- η ψυχολογική προσέγγιση

Εγκόπριση ονομάζουμε την επαναλαμβανόμενη απώλεια κοπράνων σε μέρη ακατάλληλα, χωρίς την ύπαρξη οργανικού παράγοντα σε μια ηλικία που νοητικά και χρονολογικά θα έπρεπε να έχει επιτευχθεί ο εκούσιος έλεγχος του εντέρου. Το σύμπτωμα θα πρέπει να επαναλαμβάνεται για τουλάχιστον τρεις μήνες, με συχνότητα τουλάχιστον μια φορά το μήνα. Πιο απλά, θα λέγαμε ότι εγκόπριση παρουσιάζει οποιοδήποτε παιδί 4-16 ετών που λερώνει τακτικά τα εσώρουχα του ή και το κρεβάτι του, με κόπρανα. Από πρακτική σκοπιά, υπάρχουν δύο είδη εγκόπρισης. Η συνηθέστερη, είναι αυτή που συνδέεται με τη δυσκοιλιότητα και την κατακράτηση κοπράνων. Σε αυτή την κατάσταση, το ορθό βρίσκεται σε τέτοια ένταση, ώστε το παιδί δεν νιώθει καν την ανάγκη να αφοδεύσει. Επίσης, παρουσιάζει διαρροή κοπρωδών υγρών. Το παιδί μπορεί να υποφέρει από δυσκοιλιότητα για διάφορους λόγους. Ορισμένα υγιή παιδιά φαίνεται να έχουν προδιάθεση στη δυσκοιλιότητα – απλώς έτσι λειτουργεί το έντερό τους. Άλλοι παράγοντες είναι η διατροφή, η κατακράτηση κοπράνων για να αποφευχθεί μια επώδυνη κένωση, ο φόβος για την τουαλέτα ή η αναποτελεσματική εκπαίδευση χρήσης της τουαλέτας. Σπάνια, η παιδική δυσκοιλιότητα μπορεί να οφείλεται σε παθήσεις του εντερικού ή νευρικού συστήματος. Η δεύτερη μορφή εγκόπρισης δεν σχετίζεται με τη δυσκοιλιότητα. Συνήθως προκύπτει από «παιχνίδια ισχύος» μεταξύ των γονιών, που θέλουν να εκπαιδεύσουν το παιδί τους να πηγαίνει μόνο του στην τουαλέτα, και του παιδιού, που, για διάφορους λόγους, αρνείται πεισματικά να υπακούσει τους γονείς του. Στα παιδιά που δεν πάσχουν από δυσκοιλιότητα, τα κόπρανα είναι μεγάλα και σχηματισμένα. Το παιδί είναι πεισματάρικο, αψηφά τις γονικές υποδείξεις και μπορεί να ενεργηθεί σε οποιοδήποτε σημείο, γεγονός που εξαγριώνει τους γονείς. Είναι, επίσης, πιθανόν το παιδί να πάσχει από σύνδρομο ελλιπούς προσοχής και να αντιδρά ενστικτωδώς στην ανάγκη αφόδευσης, ανεξάρτητα από το αν βρίσκεται μακριά από την τουαλέτα. Τα περισσότερα παιδιά αποκτούν τον έλεγχο του εντέρου κατά τη διάρκεια της μέρας και της νύχτας περίπου στην ηλικία 3,5 – 4 ετών. Για να κρίνει κανείς σωστά αν υπάρχει εγκόπριση θα πρέπει το παιδί να είναι τουλάχιστον 4 ετών και άνω. Περίπου το 3% των τετράχρονων, κυρίως τα αγόρια, δεν έχουν μάθει να πηγαίνουν μόνα τους στην τουαλέτα. Οι παράγοντες που επηρεάζουν την εγκόπριση είναι σωματικοί παράγοντες όπως δυσκοιλιότητα, φράξη του εντέρου, αναπτυξιακή καθυστέρηση, γαστροεντερικες παθήσεις, εγκεφαλικά τραύματα και εκ γενετής ανωμαλίες. Επιπλέον, ψυχολογικοί παράγοντες όπως φόβος για την τουαλέτα, αδιάφορη ή πιεστική στάση των γονέων προς την εκπαίδευση της τουαλέτας, άγχος, υπερπροστατευτικότητα, υπερβολική αυστηρότητα, νευρικότητα, αλλαγή σχολείου, γέννηση μικρότερου αδελφού και προβλήματα στη σχέση των γονιών. Νοητικοί παράγοντες όπως νοητικές δυσκολίες και χαμηλή νοημοσύνη. Περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως τραυματικές εμπειρίες, εμπειρίες αποχωρισμού, εντάσεις στο περιβάλλον και διατροφή φτωχή σε ίνες. Το παιδί που έχει εγκόπριση νιώθει ντροπή, φόβο και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Αντιμετωπίζει την κοροϊδία και τον χλευασμό κυρίως στο σχολείο από τους συμμαθητές του αλλά και μερικές φορές από τους γονείς του, τα αδέλφια του και τους φίλους του. Οι γονείς νιώθουν συναισθήματα αμηχανίας, αποστροφής, αποτυχίας, απογοήτευσης, απελπισίας και θυμού. Συμβουλές για τους γονείς Κάθε παιδί είναι μοναδικό όπως και κάθε οικογένεια είναι μοναδική. Αυτό σημαίνει ότι κάθε παιδί διαφέρει στην συχνότητα των κενώσεων του, αλλά και η δυσκοιλιότητα κάθε παιδιού έχει τα δικά της χαρακτηριστικά. Υπάρχουν παιδιά που έχουν οργανικό πρόβλημα ενώ άλλα μπορεί να έχουν ψυχολογικό πρόβλημα. Άλλα πάλι να μην έχουν μάθει τον σωστό τρόπο και άλλα να μην τον γνωρίζουν καν. Άλλα να έχουν φόβο προς την τουαλέτα και άλλα να το κάνουν από έντονο άγχος, αντίδραση ή θυμό.

• Πρέπει να γίνει κατανοητό πως το παιδί δεν φταίει γι’ αυτό που του συμβαίνει.

• Είναι σημαντικό να υπάρξει κατανόηση και σωστή στάση των γονιών απέναντι στο πρόβλημα.

• Η καθημερινή συνήθεια όπως κανονικό ωράριο ύπνου, φαγητού και κενώσεων είναι απαραίτητη για να πετύχει η κένωση την κατάλληλη χρονική στιγμή. Οι τροφές που περιέχουν υψηλή περιεκτικότητα σε ίνες βοηθάνε τα κόπρανα να παραμένουν μαλακά.

• Να ανταμείβετε κάθε προσπάθεια με επαίνους, αμοιβές και ενθάρρυνση ώστε να έχει διάθεση να συνεχίσει τις προσπάθειες του μέχρι να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα. Δεν θα πρέπει να υπάρχει πίεση ούτε τιμωρία και είναι αναγκαίο να μην μετατραπεί η τουαλέτα σε πεδίο μάχης.

• Για να λυθεί το πρόβλημα χρειάζεται η συνεργασία όλης της οικογένειας και σε αρκετές περιπτώσεις η βοήθεια ειδικού. Ο ειδικός θα κρίνει σύμφωνα με την περίπτωση ποιες συμβουλές και τεχνικές πρέπει να χρησιμοποιήσει στους γονείς και στο παιδί.

 

Μαρία Μακρυγιώργη, B.A., M.A.
Εκπαιδευτικός/ Σχολικός Ψυχολόγος
Τηλ 97632029
[email protected]

Paedicare+ medical centre
Στασίνου 28/ 202
Αγία Παρασκευή-Ακρόπολη-Λευκωσία
Τηλ 22270237
[email protected]