Θυρεοειδής αδένας-Θυρεοειδικοί όζοι

Τι είναι ο θυρεοειδής αδένας;

Ο θυρεοειδής αδένας είναι ένα ενδοκρινές όργανο, που βρίσκεται στο πρόσθιο μέρος του τραχήλου. Η θέση του, κοντά στο θυρεοειδή χόνδρο, έδωσε στο όργανο το όνομά του από την ελληνική λέξη «θύρος», που σημαίνει ασπίδα – αρχικά θεωρούνταν ότι προστατεύει τον λάρυγγα. Αποτελείται από δύο λοβούς που ενώνονται στον ισθμό και περιβάλλονται από μία λεπτή κάψα.

Η κύρια λειτουργία του είναι η παραγωγή των θυρεοειδικών  ορμονών οι οποίες εκκρίνονται στο αίμα και μεταφέρονται σε κάθε ιστό στο σώμα μας. Βοηθούν το σώμα μας να χρησιμοποίει ενέργεια, να είναι ζεστό και τα όργανα όπως ο εγκέφαλος ,η καρδιά,  οι μύες και άλλα όργανα να λειτουργούν σωστά.

Τι είναι οι Θυρεοειδικοί  όζοι;

Οι Θυρεοειδικοί όζοι είναι ογκίδια που δημιουργούνται  στον θυρεοειδή και είναι επί το πλείστων καλοήθη. Υπάρχει όμως και ένα ποσοστό οζιδίων που κρύβουν καρκινικά κύτταρα. Έτσι τα περισσότερα οζίδια του θυρεοειδή χρειάζονται κάποιου είδους διερεύνησης  ώστε να γίνει έγκαιρη η διάγνωση και η θεραπεία του καρκίνου του θυρεοειδούς αδένα .

Ποιά είναι τα συμπτώματα των θυρεοειδικών όζων;

Τα περισσότερα οζίδια του θυρεοειδή δεν προκαλούν συμπτώματα. Τις περισσότερες φορές ανακαλύπτονται τυχαία από τον ιατρό κατά την κλινική εξέταση ή κατά την διενέργεια υπερήχων / αξονικής  τομογραφίας του τραχήλου  για εντελώς διαφορετικό λόγο. Κάποιοι ασθενείς μπορεί  να εντοπίσουν την διόγκωση ή το κουβαράκι στον καθρέφτη  ή στην προσπάθεια να κουμπώσουν το κολάρο του πουκαμίσου τους.

Επίσης μπορεί να ανακαλυφθούν μετά από παθολογικές τιμές των ορμονών στις αναλύσεις του ασθενή. Κάποιοι  όζοι μπορεί να χαρακτηριστούν “ενεργοί” δηλαδή παράγουν ορμόνες προκαλώντας έτσι υπερθυρεοειδισμόΟι περισσότεροι  όζοι όμως ακόμα και οι καρκινικοί δεν είναι ενεργοί οπότε δεν επηρεάζουν τις  φυσιολογικές τιμές των ορμονών στο αίμα.

Σπάνια ασθενείς μπορεί να παραπονηθούν για πόνο στο αυτί  ή στον λαιμό. Εάν ο όζος είναι πολύ μεγάλος και πιέζει τον οισοφάγο ή την τραχεία μπορεί να προκαλέσει δυσκολία στην αναπνοή, στην κατάποση  και αίσθημα “ γαργαλητού’’ στον λαιμό.

Ακόμα πιο σπάνια, εάν ο όζος διηθεί τις φωνητικές  χορδές μπορεί να προκαλέσει αλλαγή στην φωνή(hoarseness)- μιλάμε τότε για κακοήθεια.

Σημαντικά στοιχεία

  • Οι όζοι του θυρεοειδή συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα
  • Οι αναλύσεις είναι φυσιολογικές –ακόμα και στην παρουσία καρκίνου
  • Η κλινική εξέταση είναι πολύ σημαντική στην ανίχνευση του όζου

Τι προκαλεί τους όζους του θυρεοειδή αδένα;

Δεν γνωρίζουμε ακριβώς την αιτιολογία των όζων του θυρεοειδούς αδένα αλλά είναι  γενικά πολύ συχνοί. Μέχρι την ηλικία των 60 περίπου, στους μισούς  ασθενείς θα βρεθεί ότι έχουν όζους, μετά από κλινική ή απεικονιστική εξέταση. Πάνω από 90% είναι καλοήθης. Στην  θυρεοειδίτιδα Hashimoto’s  μπορεί να υπάρχει αυξημένο ρίσκο δημιουργίας όζων, όπως επίσης και σε άτομα τα οποία έχουν έλλειψη ιωδίου.

Πως ανιχνεύεται και πως αντιμετωπίζεται ο όζος του θυρεοειδούς ;

  • Κλινική εξέταση με ψηλάφηση της τραχηλικής χώρας  για έλεγχο της ανατομίας του θυρεοειδούς καθώς και των λεμφαδένων της περιοχής
  • Εξειδικευμένες αναλύσεις που μετρούν τα επίπεδα των ορμονών στο αίμα και εάν χρειαστεί βάση του οικογενειακού  ιστορικού και τα αποτελέσματα του υπερηχογραφικού έλεγχου, ειδικές εξετάσεις για έλεγχο αυτοάνοσων  παθήσεων π.χ. θυρεοειδίτιδα   Hashimoto’s
  • Υπερηχογράφημα του θυρεοειδή και της γύρω περιοχής και βιοψία αναλόγως ευρημάτων(FNA-fine needle aspiration)

Υπέρηχος(ultrasound)

Ο υπέρηχος είναι πολύ σημαντικός στην ανίχνευση και διάγνωση των παθήσεων του θυρεοειδή. Είναι ένα ανώδυνο τεστ το οποίο μπορεί να διεξαχθεί εύκολα στο ιατρείο. Η ευκρίνεια του υπερήχου μπορεί να καθορίσει εάν ένας όζος είναι  κυστικός ή συμπαγής και το μέγεθος αυτού. Επίσης λόγω κάποιων χαρακτηριστικών του όζου μπορεί ο ιατρός να αναγνωρίσει ύποπτα οζίδια τα οποία να χρειάζονται περεταίρω έλεγχο με βιοψία.

Με την ολοκλήρωση του ελέγχου, ο γιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει ξανά τον υπέρηχο για έλεγχο/παρακολούθηση των οζιδίων που δεν χρειάζονται χειρουργική αντιμετώπιση, κατά την πάροδο του χρόνου (αλλαγή στο μέγεθος ή στην ποιότητα του όζου).

Βιοψία με λεπτή βελόνη (FNA-Fine needle aspiration)

Μπορεί η λέξη ¨βιοψία¨ να ακούγεται τρομακτική, αλλά η βελόνα που χρησιμοποιείται είναι τόσο μικρή που και τις περισσότερες φορές δεν χρειάζεται τοπική αναισθησία. Η εξέταση είναι απλή και γίνεται συνήθως στο ιατρείο. Δεν χρειάζεται καμία προετοιμασία από τον ασθενή και με την ολοκλήρωση της, τις περισσότερες φορές δεν χρειάζεται καν επίθεμα στο σημείο της βιοψίας.

Με αυτή την εξέταση ο γιατρός  χρησιμοποιεί για κατεύθυνση τον υπέρηχο για να συλλέξει με πολύ λεπτή βελόνα, κύτταρα ή υγρό από τον ύποπτο όζο. Αυτά  στέλνονται μετά στον ιστοπαθολόγο για έλεγχο κάτω από μικροσκόπιο. Χρειάζεται συνήθως να παρθούν αρκετά δείγματα από διαφορετικά σημεία του όζου ώστε να πιστοποιηθεί η ύπαρξη ή όχι των καρκινικών κυττάρων.

Η βιοψία μπορεί να αναδείξει:

  1. Καλοήθης όζος
  • Αυτό είναι το αποτέλεσμα σε 80% των περιπτώσεων

Δεν χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση παρά μόνο παρακολούθηση με υπέρηχο σε τακτά χρονικά διαστήματα. Εάν η εικόνα του όζου αλλάξει τότε μπορεί εκ νέου να  χρειαστεί επανάληψη.

  1. Κακοήθης όζος ή ύποπτος για κακοήθεια
  • Αυτό είναι το αποτέλεσμα σε 5% των περιπτώσεων και αντιστοιχεί στο θηλώδες καρκίνωμα που είναι και ο πιο συχνός τύπος του καρκίνου του θυρεοειδή. Μια ύποπτη για καρκίνο βιοψία φέρει ένα ρίσκο 50-75% παρουσίας καρκινικών κυττάρων στον όζο.

Με αυτά τα αποτελέσματα και σε συνεννόηση με τον ενδοκρινολόγο αποφασίζεται η χειρουργική αφαίρεση του θυρεοειδούς.

  1. Απροσδιόριστος όζος / ασαφές αποτέλεσμα

Συμβαίνει σε περίπου 20% και αντιστοιχεί σε όλες τις περιπτώσεις που παρά την επαρκή λήψη κυττάρων κατά την βιοψία δεν μπορεί να διευκρινιστεί κάτω από μικροσκόπιο εάν υπάρχει καλοήθεια ή κακοήθεια

  • Ασαφές αποτέλεσμα όταν ο όζος είναι περιέχει θυλακιώδη κύτταρα. Αυτοί οι όζοι είναι καρκινικοί σε 20-30% των περιπτώσεων. Παρόλα αυτά, η τελική διάγνωση μπορεί να γίνει μετά από το χειρουργείο και την αφαίρεση του αδένα.
  • Ασαφές αποτέλεσμα όταν υπάρχει ατυπία κυττάρων δηλ. δεν μπορεί να κατηγοριοποιηθεί η βλάβη όποτε συστήνεται η επανάληψη της βιοψίας κατά την κρίση του γιατρού.
  • Ασαφές αποτέλεσμα όταν υπάρχει ανεπαρκές δείγμα όποτε συστήνεται η επανάληψη της βιοψίας.

Σπινθηρογράφημα –nuclear scan

Το σπινθηρογράφημα του θυρεοειδούς αδένα θεωρείτο παλαιότερα το κύριο μέσο αξιολόγησης των όζων . Τώρα , με την ευκρίνεια των υπερήχων και του FNA δεν χρησιμοποιείται τόσο συχνά παρά μόνο στην εκτίμηση συγκεκριμένων όζων που προκαλούν υπερθυρεοειδισμό.

Πώς θεραπεύονται οι όζοι του θυρεοειδούς;

Καρκινικοί όζοι ή ύποπτοι για κακοήθεια αντιμετωπίζονται άμεσα με χειρουργική επέμβαση-ολική θυρεοειδεκτομή. Οι περισσότεροι καρκίνοι του θυρεοειδούς είναι ιάσιμοι και σπάνια προκαλούν επικίνδυνα για την ζωή προβλήματα.

Οζίδια με καλοήθη εικόνα  και αρνητική βιοψία πρέπει να παρακολουθούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα (συνήθως κάθε 6 ή 12 μήνες ανάλογα)

Θυρεοειδεκτομή μπορεί επίσης να συστηθεί εάν παρά το αρνητικό FNA, ο όζος συνεχίζει να μεγαλώνει ή να αλλάζει εικόνα στον υπέρηχο.

Προσαρμογή  πληροφοριών  άρθρου από American Thyroid Association

 

Δρ. Νίκη Κρασιά Τσεριώτη
Γενική Χειρουργός
Απολλώνειο Νοσοκομείο,Λευκωσία
Τηλ: 22469193, 99540546
Email: [email protected]